Analiza i inrepretacja porównawcza wierszy.
T. Różewicz: "Ocalony"
J. Baran: "Mam dwadzieścia pięć lat"
Kreacja podmiotu lirycznego:
podmiot określony (osobowy, cechy podmiotu autorskiego),
bohater – młody człowiek, (24 / 25 lat), podobny wiek,
podmiot jako reprezentant swojego czasu, głos pokolenia,
Doświadczenia pokoleniowe:
różne doświadczenia: wojna (Różewicz) – zwyczajne życie (Baran),
doświadczenia krańcowe bohatera Różewicza (np. wojna, masowość śmierci),
typowe doświadczenia egzystencjalne bohatera Barana (miłość, inicjacja, śmierć),
Postawa bohaterów:
refleksyjna (samoświadomość, próba spojrzenia wstecz i w przyszłość).
Ukształtowanie wypowiedzi
w obu wierszach forma monologu, wyznania,
zrygoryzowana kompozycja
Ocalonego (np. klamra kompozycyjna, paralelność
poszczególnych całostek),
obrazowanie konkretne, lapidarność, oszczędność słowa
(Ocalony),
emocjonalizm i patos wypowiedzi
(Ocalony),
wyraźne nawiązania intertekstualne u Barana: dedykacja, cytat,
dwudzielna kompozycja wiersza J. Barana (symetryczność cząstek 1-2 i 4-5,
wyeksponowanie cząstki trzeciej),
słowo poetyckie u Barana (metaforyczność, peryfrazy) – przywołanie przykładu,
dystans, gorzka ocena własnego życia (
Mam dwadzieścia pięć lat),
funkcje czasowników w obu tekstach.
Obraz świata:
intensywność i drastyczność doświadczeń u Różewicza,
kluczowe sformułowania, np. furgony porąbanych ludzi, prowadzony na rzeź,
beznadziejna monotonia u Barana – powtarzalność, rutyna, stagnacja, marazm, izolacja,
kluczowe sformułowania, np. siedem nianiek tygodnia, dyskretny sen, siedem dni, pozory
życia.
Poszukiwanie sensu życia:
Ocalony: kryzys wartości, dramatyczne poszukiwania sensu życia,
niezgoda na zaistniały porządek świata,
poszukiwanie ładu świata, motyw kreatora, stwarzania świata (Biblia).
Mam dwadzieścia pięć lat
topos „życia – snu” w wierszu Barana (dyskretny sen),
fałsz życia – dyskretnego snu, prawdziwość „przebudzeń”,
bierne trwanie, niechęć do zmian, wygoda i samooszukiwanie.
Znajomość i umiejętne wprowadzenie kontekstów: biograficznych, innych tekstów np. wierszy K.K. Baczyńskiego "Pokolenie", T. Różewicza "Zostawcie nas".
Wnioski powinny dotyczyć np. uniwersalnej wymowy obu wierszy (refleksje nad własnym
życiem), odmienności postaw (bunt i poszukiwanie u Różewicza, bierna zgoda u Barana);
polemicznego charakteru wiersza Barana;
prezentowanej postawy życiowej.
Źródło: CKE
